środa, 30 listopada 2016

Uprawa roślin - ryż

Ryż to drugi po pszenicy najważniejszy produkt zbożowy. Dzieli się na odmianę mokrą (wymaga wody cały czas oprócz zbiorów) i suchą (nie potrzebuje tyle wody). Oprócz tego istnieje kilka jadalnych gatunków np. czerwony, czarny, biały. Ryż spożywa się mało przetworzony, bo zbyt intensywna obróbka powoduje straty witamin i minerałów. Słoma służy do produkcji pasz i w przemyśle papierniczym.

Gleby

Ryż najlepiej rośnie na żyznych i mało przepuszczalnych, gliniastych glebach utrzymujących wodę. Mady rzeczne najlepiej spełaniają te warunki. Ryż suchy jest mniej wymagający i może rosnąć na wyżynach i w górach do 2000 m n.p.m. Ryż mokry najczęściej uprawia się na tarasowych poletkach stosując nawadnienie przelewowe. Początkowo nasiona kiełkują na zwykłych grządkach, po 1-2 miesiącach przesadza się je na pola właściwe. Lustro wody ma wysokość około 5-10 cm.



Warunki klimatyczne i występowanie

Ryż występuje głównie w klimacie monsunowym i tropikalnym.
Wymaga minimum 60 dni o temperaturze powyżej 20 stopni Celsjusza (mokry) lub 90 dni minimum 18 stopni (suchy). Dokładny zakres temperatur zależy od gatunku, minimum to 10-15 stopni.
Zbiory zwykle są 2 razy w roku, 3 razy w roku lub 3 razy na dwa lata.

Najwięcej i największych upraw ryżu jest:

  • w Europie - Nizina Padańska, dolina rzeki Gwadalkiwir (Hiszpania)
  • w Azji - Nizina Gangesu (wschodnia i środkowa część), Nizina Chińska, Kotlina Syczuańska, Nizina Indusu, Luzon, Honsiu, Jawa, Góry Południowochińskie, delty i doliny rzek: Jangcy, Mekongu, Irawadi, Menamu
  • w Ameryce Północnej - Nizina Zatokowa (część zachodnia), stan Arkansas
  • w Ameryce Południowej - stan Rio Grande do Sul w Brazyli
  • w Afryce - delta Nilu i Nigru, Madagaskar
  • w Australii - dolina rzeki Murray

Przeważająca większość (90%) światowych zbiorów pochodzi z Azji z rejonów monsunowych. Uwarunkowane jest to dużą ilością w miarę regularnych opadów, dużą ilością ludności (zarówno jako siłą roboczą, jak i konsumentami) oraz wielowiekową tradycją.


Plony

Średnie światowe plony w 2013 roku wynosiły  44,9 dt/ha, w ciągu 13 lat wzrosły o 6 dt/ha. Nikogo chyba nie zdziwi fakt, że największą produktywnością cieszą się kraje azjatyckie, chociaż warto pamiętać o Stanach Zjednoczonych na drugim miejscu. W ciągu ostatnich 13 lat podana kolejność nieznacznie się zmieniała.

Największe plony z hektara w 2013 roku:
  1. Egipt – 95,3 dt/ha
  2. USA – 86,2 dt/ha
  3. Korea Południowa – 67,6 dt/ha
  4. Japonia – 67,3 dt/ha
  5. Chiny – 67,2 dt/ha
  6. Wietnam – 55,7 dt/ha
  7. Indonezja – 51,5 dt/ha
  8. Brazylia – 50,1 dt/ha
  9. Bangladesz – 43,8 dt/ha
  10. Sri Lanka – 38,9 dt/ha

Producenci

W 2013 roku wyprodukowano łącznie 740,9 mln ton ryżu, czyli o 24,9 mln ton więcej niż pszenicy. W porównaniu z 2000 rokiem zbiory ryżu były o 142 tys. ton większe. I podobnie jak w przypadku rankingu plonów prym wiodą kraje azjatyckie. Chociaż widać dwie zasadnicze różnice – Korea Południowa, Egipt i Stany Zjednoczone mimo dużych plonów nie produkują aż tyle zboża, natomiast Birma, Filipiny i Tajlandia mają słabsze zbiory z hektara, ale produkują więcej.

Największy udział w produkcji ryżu miały:
  1. Chiny – 203 mln ton
  2. Indie - 159 mln ton
  3. Indonezja - 71 mln ton
  4. Bangladesz - 51 mln ton
  5. Wietnam - 44 mln ton
  6. Tajlandia - 36 mln ton
  7. Mjanma/Birma – 28,7 mln ton
  8. Filipiny – 18 mln ton
  9. Brazylia – 11,7 mln ton
  10. Japonia – 10,7 mln ton

Eksporterzy (2012)

  1. Indie – 10,47 mln ton
  2. Wietnam – 8,02 mln ton
  3. Tajlandia – 6,70 mln ton
  4. Pakistan – 3,42 mln ton
  5. USA – 3,25 mln ton
  6. Brazylia – 1,10 mln ton
  7. Urugwaj – 1,03 mln ton
  8. Włochy – 0,74 mln ton
  9. Argentyna – 0,61 mln ton
  10. Mjanma/Birma – 0,46 mln ton

Głównymi eksporterami są zwykle najwięksi producenci. Wyjątkiem są Chiny (importują) oraz Stany Zjednoczone i państwa Ameryki Południowej.

Importerzy (2012)

  1. Chiny – 2,33 mln ton
  2. Nigeria – 2,29 mln ton
  3. Indonezja – 1,80 mln ton
  4. Wybrzeże Kości Słoniowej – 1,68 mln ton
  5. Irak – 1,38 mln ton
  6. RPA –1,29  mln ton
  7. Arabia Saudyjska – 1,21 mln ton
  8. Senegal – 1,04 mln ton
  9. Iran – 1,03 mln ton
  10. Filipiny – 1,01 mln ton

Chiny są nie tylko czołowym producentem ryżu na świecie, ale także importerem – w końcu są jednym z najludniejszych państw globu. Oprócz nich ryż skupują kraje afrykańskie i arabskie.

źródło danych liczbowych na 2013 rok:

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz