piątek, 10 czerwca 2016

UNESCO Polska zestawienie miejsc światowego dziedzictwa

Na chwilę obecną w Polsce znajduje się 14 obiektów wpisanych na listę światowego dziedzictwa, w tym jeden wpis jest przyrodniczy, a pozostałe kulturowe. W związku ze zbliżającymi się wakacjami przedstawię pokrótce, gdzie warto pojechać, jeśli jeszcze nie macie letnich planów wyjazdowych.

Mapa z zaznaczeniem polskich obiektów wpisanych na listę dziedzictwa UNESCO
Mapa z zaznaczeniem polskich obiektów wpisanych na listę dziedzictwa UNESCO

Puszcza Białowieska

Zaczniemy od przyrodniczego rodzynka, czyli Puszczy Białowieskiej. Dzielimy go z Białorusią, ma łącznie prawie 142 000 ha. Pierwszy raz wpisano go na listę w 1979 roku, rozszerzono w 1992 o część białoruską. Na terenie tych pierwotnych lasów funkcjonuje Park Narodowy. Czemu go warto odwiedzić?

  • pierwotna puszcza 
  • najliczniejsza populacja żubra
  • Rezerwat Biosfery Unesco i park narodowy



Park Mużakowski

Park jest wpisany jako obiekt kulturowy, ale dość mocno związany z przyrodą :) 
Jest położony na granicy polsko-niemieckiej, na powierzchni prawie  560 ha. Stworzył go w pierwszej połowie XIX wieku książę Hermann von Puckler-Muskau. Park ma przedstawiać wiejski krajobra. Jest szczególny, bo wykorzystano po raz pierwszy miejscową roślinność. Oprócz miejsca do spacerów na terenie parku jest jeszcze zamek, arboretum i sporo mostów.

Stare Miasta, Historyczne części miast itp.

Centra o historycznym znaczeniu mają wpisy w najważniejszych miastach: Krakowie, Warszawie, Zamościu i Toruniu. Oczywiście każde z nieco innego powodu znalazło się na liście Unesco.

Warszawa
  1. zabudowa miasta z przestrzeni od XIII do XX wieku w większości zniszczona (85%) w Powstaniu Warszawskim odtworzona wiernie na podstawie obrazów przedwojennych - jest to przykład zabytków, które pochodzą sprzed wieków, ale wybudowano je współcześnie
Kraków
  1. Stare Miasto z XIII wieku
  2. największy w Europie rynek z Sukiennicami
  3. Wzgórze Wawelskie z katedrą i miejscem pochówku królów i wodzów kraju
  4. Kazimierz ze Stradomiem (dzielnica żydowska)
  5. dawna stolica Polski
  6. pałace i kościoły z bogatym wyposażeniem
  7. fragmenty murów miejskich z XIV wieku
  8. Uniwersytet Jagielloński
Zamość
  1. zbudowany na surowym korzeniu jako miasto idealne
  2. renesansowy układ urbanistyczny z XVI wieku
  3. fortyfikacje
  4. oryginalna renesansowo-włoska zabudowa
Toruń
  1. ruiny XIII wiecznego zamku Krzyżackiego
  2. Stare i Nowe Miasto z XIV-XV wieku
  3. widoczne wpływy krzyżackie i Hanzy
Muszę dodać, że Kraków był jednym z pierwszych obiektów wpisanych na tą listę, już w 1978 roku.

Kopanie soli w Wieliczce i Bohni

Tutaj też możemy poszczycić się jednym z pierwszych wpisów na listę Unesco, w 1978 roku. W 2013 roku rozszerzono go o kopalnię w Bohni i zamek w Wieliczce. Dlaczego trzeba tam pojechać?
  1. kopalnie eksploatowane od XIII wieku - 9 poziomów, łącznie 360 km wyrobisk, a nie mieli wtedy żelaznych szalunków itp.
  2. sztuka solna - rzeźby, obrazy, ołtarze itp. 
  3. kaplice 

Zamek krzyżacki w Malborku

Jeden z największych, jeśli nie największy zamek tamtych czasów. Zbudowany w XIII wieku jako klasztor obronny, został rozbudowany po przeniesieniu stolicy Zakonu z Wenecji. Miał też ważne znaczenie w XIX i XX wieku, bo tutaj trenowano nowoczesne metody konserwacji zabytków które stotuje się do dzisiaj. Właśnie na podstawie prac konserwatorskich udało się restaurować zniszczenia po II wojnie światowej.

Nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady Auschwitz-Birkenau

Po burzy medialnej kilka lat temu z nazwą czy obóz  był polski czy niemiecki stanęło na tym drugim. Według mnie punkt obowiązkowy dla każdego, chociaż oczywiście tak dla gimnazjalistów i wzwyż. To był też jeden z wcześniejszych polskich obiektów na liście - z 1979 roku. Jest tylko jeden taki wpis, ale ma reprezentować wszystkie tego typu miejsca na świecie. Dobrze zachowane miejsca i narzędzia zagłady - baraki, krematoria, ogrodzenia, szubienice i komory gazowe. Brrr ku przestrodze przyszłych pokoleń.

Hala Stulecia we Wrocławiu

Hala powstała w 1911-1913 roku jako projekt Maxa Berga jako hala widowiskowo-rekreacyjna. Ma plan koła i mieści ok. 6000 widzów. Dlaczego jest taka szczególna? Na chwilę powstania wykorzystano do jej budowy nowatorskie rozwiązania konstrukcyjne i architektoniczne w zakresie żelbetu. Wiele późniejszych budowli zbrojonych bazowało na elementach tego projektu.

Kalwaria Zebrzydowska

Podobnie jak Park Mużakowski chroni krajobraz kulturowy. W XVII wieku wkomponowano w przyrodę stacje Drogi Krzyżowej. Kalwaria stała się miejscem pielgrzymek, a dość długa trasa imituje wysiłek Jezusa. Kalwaria oparła się zniszczeniom i do dziś pozostała w stanie niezmienionym.

Świątynie - kościoły i cerkwie

Idąc dalej tropem religijnym, mamy 3 wpisy związane ze świątyniami:

  1. kościoły pokoju w Jaworznie i w Świdnicy - pochodzą z XVII wieku i powstały jako skutek Pokoju Westfalskiego jako wyraz wolności religijnej
  2. drewniane kościoły południowej Małopolski w Binarowej, Dębnie, Lipnicy Murowanej, Bliznem, Haczowie i Sękowej - alternatywa murowanych kościołów miejskich w średniowieczu, budowane na zrąb
  3. drewniane cerkwie Karpat sztuk 16 - wspólny wpis z Ukrainą. Również budowano je na zrąb, ale powstawały później - od XVI do XIX wieku. Oprócz samych cerkwi warto zwrócić uwagę na dzwonnice, bramy i cmentarze, bogate polichromie oraz ściany przed ołtarzem zwane ikonostasami (taka ściana z ikonami o bardzo sprecyzowanej tematyce i kształcie).



A tutaj macie kilka przewodników tematycznych o polskiej liście Unesco:

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz