piątek, 15 kwietnia 2016

Parki Narodowe w Polsce

Parki narodowe są w kręgu zainteresowań wielu dziedzin związanych z geografią. Ich głównym zadaniem jest ochrona ekosystemu, a więc roślin, zwierząt, ale także formacji geologicznych czy krajobrazu kulturowego. Taka nieskażona przyroda przyciąga odwiedzających - czy to turystów czy wszelkiego rodzaju uczniów, przyjeżdżających w celach edukacyjnych.

Historia parków narodowych w Polsce

Pierwszym obszarem, na który nałożono zakazy polowań była królewska, a potem carska Puszcza Białowieska. Jednak park narodowy utworzono dopiero w 1932 roku. W tym samym roku, dwa miesiące wcześniej ochroną objęto Pieniny, popularny ówcześnie region wypoczynkowo-uzdrowiskowy.
Wojenne zawieruchy przeszkadzały w ochronie przyrody, więc pozostałe parki powstały już po II wojnie światowej - Tatrzański 1947, Świętokrzyski 1950, Babiogórski 1954, Ojcowski 1956, Wielkopolski 1957, Kampinowski i Karkonoski 1959. Jak widać w pierwszym okresie powstawały głównie parki położone w górach.
Lata 60,70 i 80-te to również narodziny kilku parków: Woliński 1960, Słowiński 1967, Bieszczadzki 1973, Roztoczański 1974, Gorczański 1981.
Po zmianie systemu gospodarczo-politycznego znów w pierwszych latach zanotowano nowe parki: Wigierski 1989, Drawieński i Poleski 1990, Biebrzański i Gór Stołowych 1993, Magurski 1995, Narwiański i Gór Stołowych 1996. Po kilku latach przerwy Ujście Warty wywalczyło status parku narodowego w 2001 roku i jak na razie jest to nasz najmłodszy park narodowy.



W 2004 roku powstała Ustawa o ochronie przyrody, która klasyfikowała i ujednolicała typy ochrony w Polsce. Dlatego park narodowy musi mieć minimum 1000 hektarów, cechować się szczególnymi wartościami z zakresu przyrody, nauki, kultury, edukacji i wpływów społecznych. Tworzy się go, żeby zachować i odtwarzać naturalny ekosystem oraz krajobraz (również kulturowy).

Parki narodowe w liczbach i ciekawostki

Nasze 23 parki narodowe zajmują łącznie obszar 1% powierzchni kraju. Czy to dużo? Dla porównania Czarnogóra i Nowa Zelandia ma ich aż 10%, ale to jeden z najwyższych wyników na świecie.

Białowieski Park Narodowy jest wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w kategorii przyrodniczej, Więcej przedstawicieli mamy na Liście Rezerwatów Biosfery UNESCO: Babiogórski PN (1977/2001), Białowieski PN (1977), Słowiński (1977), Bieszczadzki PN w ramach rezerwatu Karpaty Wschodnie (1992), Tatrzański i Karkonoski PN (1992), Kampinoski PN (2000), Poleski PN (2002), PN Bory Tucholskie (2010).

Kampinoski i Wielkopolski Park Narodowy powstały w pobliżu wielkich miast - Warszawy i Poznania. Ten pod stolicą jest jedną z dwóch puszcz na Ziemi, umiejscowioną pod dużym miastem i pełni funkcję "zielonych płuc" dla miasta.

Bagna, torfowiska, tereny podmokłe i rzeki są chronione głównie w parkach: Wigierskim, Biebrzańskim, Drawieńskim, Kampinoskim, Narwiańskim, Borach Tucholskich, Ujścia Warty i Poleskim.

Elementy geologiczne chronione są szczególnie w Wielkopolskim, Wolińskim i Tucholskim PN (formy polodowcowe), Tatrzańskim (góry typu alpejskiego, stawy polodowcowe), Gór Stołowych (góry o budowie płytowej), Bieszczadzkim (połoniny górskie), Ojcowskim (formy krasowe), Pieniński (góry wapienne), Świętokrzyskim (gołoborza).

W Wolińskim i Słowińskim PN opieką objęto wybrzeża - klifowe, mierzejowe i wydmowe. Wydmy śródlądowe chronione są w Kampinoskim PN.

Naturalna puszcza występuje w Białowieskim PN, jest to jedyne stanowisko naturalnego boru niżowego. Naturalne łąki związane z kulturą pasterską (inny skład gatunkowy niż na łąkach koszonych) są chronione w Gorczańskim PN.

Parki narodowe w Polce
Parki narodowe w Polce,
By Pedros.lol [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0) or GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html)], via Wikimedia Commons

Turystyka w parkach narodowych

Zgodnie z ustawą parki narodowe są udostępnione dla ruchu turystycznego pod pewnymi warunkami. Wolno chodzić wyłącznie po wyznaczonych szlakach, nie można ingerować w przyrodę np. śmiecić czy drażnić zwierząt.

Pewnie zastanawiacie się, które parki są najczęściej odwiedzane. Oto krótka statystyka z 2008 roku:

  • 10690 tys. - tyle turystów odwiedziło polskie parki (metoda szacunkowa, ponieważ nie wszędzie są bilety na wszystkich szlakach).
  • Ponad 1000 tys odwiedziło parki - Kampinoski i Wielkopolski (bliskość dużych miast), Karkonoski, Tatrzański, Woliński.
  • Najbardziej zatłoczonym parkiem jest Tatrzański - 2078 tys. przyjezdnych.
  • Najlepszą infrastrukturę noclegową mają te najpopularniejsze - w Karkonoszach mamy 10 schronisk, w Tatrach 8 schronisk i 14 domów wczasowych. 
  • Najrzadziej odwiedzanymi parkami były: Narwiański (8,6 tys.), Poleski (15 tys.), Ujścia Warty (20 tys.), Drawieński (23 tys.), Biebrzański (32 tys).

Planowane parki narodowe

Przez ostatnich kilkanaście lat nie powstał ani jeden park narodowy. Nie oznacza to, że kilka obszarów nie aspiruje do tego miana.
  • Jurajski PN - na terenie między Częstochową i Zawierciem. Chroniłby formy krasowe i związaną z nimi roślinność, a także dworek Krasińskich w Złotym Potoku i ruiny zamku w Olsztynie.
  • Turnicki PN - na Pogórzu Przemyskim.
  • Mazurski PN - przekształcony z parku krajobrazowego. 
  • PN Dolina Dolnej Odry - miałby być przekształceniem parku krajobrazowego oraz niemieckim odpowiednikiem po naszej stronie granicy i łączyć się z Cedyńskim PK. Pod opiekę wziąłby starorzecza i koryto Odry

Zapamiętaj!

  • Najstarszy PN - Pieniński 1932
  • Najmłodszy PN - Ujścia Warty 2001
  • Najmniejszy PN - Ojcowski 
  • Największy PN - Biebrzański
  • Lista Światowego Dziedzictwa UNESCO - Białowieski
  • Lista Rezerwatów Biosfery UNESCO - 9 parków - Babia Góra, Białowieski, Słowiński, Bieszczadzki, Tatrzański, Karkonoski, Kampinoski, Poleski, Bory Tucholskie

Książki, w których zestawiono wszystkie parki narodowe w Polsce:



Brak komentarzy:

Prześlij komentarz