czwartek, 10 marca 2016

Rodzaje lodowców górskich

Lodowce górskie przyjmują kilka charakterystycznych kształtów i stąd podział na:

  • lodowce na zboczach
    • cyrkowe/karowe/pirenejskie
    • wiszące
  • lodowce na grzbietach górskich
    • kraterowe
    • gwiaździste
  • lodowce dolinne
    • proste/alpejskie
    • złożone/himalajskie/dendryczne
  • lodowce piedmontowe/podgóskie

Najprostszy do opisania jest lodowiec pirenejski zwany też cyrkowym lub karowym. Zalega w cyrku lodowcowym. Nie posiada on jęzora lodowcowego, ponieważ tempo przyrostu śniegu jest zbliżone do tempa jego ubywania. Może przekształcić się w innym typ lodowca lub całkowicie zaniknąć.
Można je spotkać w Pirenejach i na Spitsbergenie, ale także w pozostałych pasmach.

lodowiec pirenejski
Lodowiec pirenejski na południowym stoku Mulhacen w Hiszpanii (Gogle Earth)

Lodowiec wiszący łatwo pomylić z cyrkowym. Cyrkowy ma głębszy "dołek" i nie leży na zboczu, wiszący wypełnia płytkie wgłębienie i leży na zboczu, ale nie zsuwa się niżej.



Lodowiec kraterowy jest podobny do karowego, tylko śnieg zalega w kraterze wygasłego lub drzemiącego wulkanu.
Dobrym przykładem tego typu lodowca jest Orizaba w Meksyku.
Lodowiec kraterowy Orizaba
Lodowiec kraterowy Orizaba w Meksyku (Google Earth)


Lodowiec gwiaździsty zalega na samym szczycie góry i spływa kilkoma jęzorami we wszystkich kierunkach. Nieco przypomina lodowiec fieldowy, ale ma mniejsze pole firnowa, a dłuższe jęzory.


Lodowiec alpejski ma pojedynczy długi jęzor wypełniający prostą dolinę oraz dość duży powierzchniowo cyrk. Na jego krańcach powstają moreny boczne i czołowa. Kilka lodowców alpejskich może się łączyć tworząc moreny środkowe z moren bocznych. Jest krótszy niż himalajski nawet po połączeniu i zwykle ma długość kilku kilometrów.
Występują głównie w Alpach, Andach i na Kaukazie, sporadycznie w Himalajach.
Najdłuższy lodowiec tego typu znajduje się w Szwajcarii - Aletschgletscher ok. 23 km długości.
lodowiec alpejski
Lodowiec alpejski z elementami składowymi - Grosser Aletschgletscher w szwajcarskich Alpach (Google Earth)

Lodowiec himalajski inaczej dendryczny jest skupiskiem kilku-kilkunastu mniejszych lodowców dolinnych. Jego cechą odróżniającą od alpejskiego, oprócz oczywiście ilości poszczególnych jęzorów, jest skala oraz stosunek jęzora do powierzchni pól firnowych. Innymi słowy lodowiec himalajski to ogromny jęzor zasilany z wielu pól, długi na 20-30 kilometrów.
Jest spotykany w Himalajach.
Najdłuższy lodowiec himalajski (i przy okazji na Ziemii nie licząc stref polarnych) jest w Pamirze i nosi nazwę Fedczenki - 71 km długości, a najdłuższy (wliczając strefy polarne) jest na Alasce i ma ok. 180 km długości - lodowiec Beringa.

lodowiec Fedczenki

lodowiec Fedczenki
Lodowiec Fedczenki (Google Earth)

Jeśli lodowcowi "skończy się" górska dolina i wypłynie na przedpole gór mówimy wtedy o nim piedmontowy lub podgórski. Często kilka jęzorów łączy się w jeden lodowiec piedmontowy i z góry wyglądem przypomina dłoń z kilkukilometrowymi "palcami".
Można spotkać je w Patagonii, Alpach i na Alasce, a najczęściej podawanym przykładem jest lodowiec Malaspina w Górach Świętego Eliasza.

lodowiec piedmontowy
Lodowiec Malaspina, będący jednocześnie fragmentem lodowca Beringa typu himalajskiego (Google Earth)

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz