sobota, 22 kwietnia 2017

Egzamin gimnazjalny 2017

Wczoraj zestresowani gimnazjaliści zdawali część przyrodniczą egzaminu gimnazjalnego. Nie wypowiadam się na temat innych przedmiotów, ale chciałam skomentować zadania związane z geografią. Arkusz przyrodniczy znajdziesz pod tutaj.

20. Przez Azję przechodzą południk 0° i obydwa zwrotniki. FAŁSZ
Azja jest jedynym kontynentem oblewanym przez wody oceanów: Arktycznego, Atlantyckiego, Spokojnego. FAŁSZ

Wystarczy wiedzieć, gdzie są poszczególne oceany i zwrotniki i zestawić na podanej mapie z Azją.


21.1. W tej stolicy jest 23:26 czasu słonecznego, podczas, gdy w Warszawie (21°E) jest północ czasu słonecznego.

Różnica czasów wynosi 24:00-23:26=34 minuty. Pamiętając, że 4 minuty to jeden stopień, dostajemy różnicę 8,5 stopni. 21E - 8,5 = 12,5E. Żeby zaznaczyć odpowiedź nie trzeba nawet tego liczyć. Oprócz Rzymu wszystkie miasta są daleko od Warszawy :)

21.2. W tej stolicy dwa razy w ciągu roku Słońce w południe znajduje się w zenicie.
Potrzebujemy stolicy, która leży między zwrotnikami, czyli 23'26 N i 23'26 S, a jeśli nie pamiętamy dokładnie, gdzie leżą zwrotniki, stolicy najbliższej równikowi. Czyli zostaje nam tylko stolica Brazylii.


22. Które strefy roślinności należy wpisać w prostokąty 1, 2 i 3, aby wykres poprawnie przedstawiał związek między warunkami klimatycznymi a zaznaczonymi strefami roślinności?
1 gorąco i sucho 2 sucho i zimno 3 gorąco i dużo pada
A. 1 pustynia; 2 tundra; 3 wilgotny las równikowy


23. Intensywność wietrzenia fizycznego i chemicznego w klimacie równikowym wybitnie wilgotnym przedstawiono na wykresie oznaczonym numerem...
Zadanie sprawdza nie wiedzę tylko umiejętność czytania ze zrozumieniem. Jeśli zestawimy zdanie "Wietrzenie chemiczne zachodzi najintensywniej w klimatach wilgotnych" z poleceniem "w klimacie równikowym wybitnie wilgotnym" odpowiedź sama się nasuwa... trzeba sprawić, który czarny słupek jest najwyższy. C


24. Kolejne zadanie sprawdzające umiejętność czytania tym razem tabelek.
Która informacja dotycząca danych zawartych w tabeli jest prawdziwa?
C. Najmniejsza liczba miast dotyczy województwa o najmniejszej gęstości zaludnienia.

25. Na Wyżynie Lubelskiej i Wyżynie Kielecko-Sandomierskiej, na bazie występujących surowców mineralnych, rozwinęła się produkcja
B. cementu

Wreszcie zadanie, gdzie trzeba się wykazać. Możemy albo rozwiązać je drogą eliminacji (koks - Katowice, kwas siarkowy i olej napędowy bliżej Rzeszowa), albo dopatrując się surowców skalnych koło Kielc i Zamościa.

PODSUMOWANIE

Jak już dawno przekonałam się na własnej skórze większość egzaminów można zdać posiadając minimalną wiedzę i umiejętność czytania ze zrozumieniem i logicznego myślenia. Co sprawdził tegoroczny egzamin z "twardej wiedzy"?

  1. położenie oceanów i Azji na mapie świata
  2. położenie południka 0 i zwrotników na mapie świata
  3. rozumienie pojęcia czasu słonecznego (ale już niekoniecznie jego liczenia)
  4. wędrówki Słońca między zwrotnikami (ale też sam fakt istnienia tego zjawiska)
  5. określenia roślinności za pomocą dwóch wartości - temperatur i opadów
  6. pojęcia gęstość zaludnienia
  7. związku między surowcami skalnymi a cementem (że istnieje)
Jeśli to ma być wiedza jaką wynoszą 16-latki po 6 latach nauki w szkole ...

Z drugiej strony egzamin świetnie odsiewa zaradnych i myślących od szarej masy:
  1. czytanie poleceń ze zrozumieniem
  2. odczytywanie odpowiedzi z tabeli i wykresów
  3. logiczne myślenie i kojarzenie faktów (jak np. z Rzymem)
Niedługo zobaczymy jak kształtują się wyniki naszych przyszłych elit Ojczyzny :)

czwartek, 20 kwietnia 2017

Rodzaje miast, czyli aglomeracje i megalopolis

Miasta są małe lub duże, ale wszystkie mają dość zwartą zabudowę, sporo ludności prowadzącej miejski styl życia, zatrudnionej głównie w przemyśle i usługach. To czy dana miejscowość zasłuży sobie na miano miasta zależy od prawa danego kraju. Czasem potrzebna jest decyzja administracyjna, a w innych przypadkach odpowiednia liczba mieszkańców, niekiedy dekret urzędowy posiłkuje się liczbą ludności. W Polsce obecnie trzeba mieć min. 2000 obywateli i spełnić kilka innych kryteriów (morfologia, poparcie społeczne, ludność pozarolnicza). W latach 2010-2016 prawa miejskie uzyskało 22 miejscowości, a od 1973 roku żadnemu polskiemu miasto nie odebrano tego statusu.


Aglomeracje


Aglomeracja to zbiór kilku miast i miejscowości (jednostek osadniczych), które są połączone za sobą funkcjonalnie (np. poprzez dominującą gałąź przemysłu) oraz często przestrzennie. Aglomeracja wyróżnia się w okolicy gospodarczo oraz gęstością zaludnienia. 

W zależności od wielkości poszczególnych miast-członków (głównych i satelickich) aglomeracje dzielimy na:
  • monocentryczne, w których istnieje jedno wyraźne centrum. Znajdują się w nim budynki administracyjne, kulturalne, szkolnictwa wyższego oraz galerie handlowe. Np. Warszawa, Paryż, Londyn, Berlin.
  • policentryczne (bicentryczne i konurbacje), w których istnieje dwa lub kilka obszarów centralnych. Miasta łączą się dzielnicami mieszkaniowymi, a centra mają równorzędny status. Konurbacje najczęściej tworzą się na terenach przemysłowych lub z sąsiadujących portów. Np. GOP, Zagłębie Ruhry, Lille-Roubaix-Tourcoing, Trójmiasto.


Metropolie i megalopolis


poniedziałek, 10 kwietnia 2017

Dlaczego morze jest słone?

Gdy kąpiesz się w jeziorze czy rzece i przypadkiem napijesz się wody jest ona podobna do wody z kranu, prawda? Co innego woda morska. Nie dość, że słona, to szczypie w oczy i wieczorem trzeba pod prysznicem zmyć z siebie sól. Dlaczego morze jest słone?

Autor: PublicDomainPictures źródło: pixabay
Autor: PublicDomainPictures źródło: pixabay


Skąd się bierze sól?

Wszystkie opady (deszcze, śnieg, grad) to czysta woda. Niestety nasza planeta nie jest aż taka czysta i produkuje (a raczej ludzie produkują) całkiem sporo dwutlenku węgla, tlenku siarki i azotu, które łączą się z wodą. W wyniku powstają tak zwane kwaśne deszcze.

Taki kwaśny, żrący deszczyk pada na ziemię i wsiąka w glebę. Pod spodem są skały, które reagują z kwasami. Przeważająca większość skał jest zbudowana ze związków zawierających chlor i sód, które razem dają ... sól :)

Jak sól trafia do morza?

Deszcz nadal pada i wymywa sól z gleby, a potem zabiera rzekami do morza. Powiesz, zaraz, zaraz, to w takim razie dlaczego rzeki też nie są słone? Otóż woda w rzece płynie cały czas i sól nie ma czasu na zgromadzenie odpowiedniej ilości. Za to, gdy trafi już do morza odkłada się w nim, a rzeki dostarczają wciąż nowe i nowe porcje.

Nawet biorąc pod uwagę, że morza i oceany są bardzo stare, jest jeszcze jeden czynnik, który zwiększa słoność wody morskiej. Mianowicie parowanie. Woda cały czas paruje z powierzchni, ale w parę wodną może zmienić się tylko ona. Wszystko co jest w niej rozpuszczone pozostaje na dole. Woda podąża dalej w cyklu hydrologicznym, a sól zostaje.

Ile soli jest w morzu?

Gdyby wziąć całą sól z mórz i oceanów i wysypać ją na lądach, powstałaby 166-metrowa warstwa. Dla porównania czteropiętrowy blok ma ok. 20 m, Kościół Mariacki w Krakowie 82 m, a Pałac Kultury i Nauki w Warszawie (do balkonu) 187 m.