czwartek, 22 czerwca 2017

Mapa fizyczna świata - wyspy część 1: Europa i Azja

Wyspa to część lądu otoczona zbiornikami wodnymi. Jeśli popatrzymy na globus to w sumie każdy ląd można nazwać ogromną wyspą, prawda? A jak porównamy statystycznie największą wyspę - Grenlandię, z najmniejszym kontynentem - Australią, to w krainie kangurów dałoby się zmieścić trzy Grenlandie.

Pomijając podobne dyskusje dzisiaj mapy z najważniejszymi wyspami i archipelagami wysp. Z racji dużej ilości materiału temat podzieliłam na dwie części: w pierwszej pokażę wyspy wokół Euroazji, a w drugiej pozostałych kontynentów.

Mapki pochodzą z wikipedii i google maps. I jak zwykle proszę o wzięcie poprawki na drobne nieścisłości przy ich obróbce graficznej. Przy archipelagach, w nawiasach podałam wszystkie lub główne wyspy składowe. Jeśli wciąż potrzebujesz większej rozdzielczości mapy, otwórz obrazek w osobnej karcie.

Kolorem zielonym zaznaczyłam wyspy lub archipelagi, pomarańczowym większe wyspy archipelagów, a żółtym grupy wysp, które leżą niedaleko, żeby podpisy były jednoznaczne.

Europa

Wyspy Europy, mapa konturowa
Wyspy Europy, mapa konturowa

  1. Islandia
  2. Wyspy Brytyjskie (także: Wyspy Scilly, Anglesey, Man, Arran, Wight, Bute)
    1. Irlandia
    2. Hebrydy
    3. Szetlandy
    4. Orkady
    5. Wielka Brytania
  3. Jan Mayen
  4. Wyspy Normandzkie (Guernsey i Jersey)
  5. Soroy
  6. Wyspy Owcze
  7. Lofoty
  8. Wyspy Alandzkie
  9. Hiuma
  10. Sarema
  11. Gotlandia
  12. Olandia
  13. Bornholm
  14. Zelandia
  15. Fiona 
  16. Lolland
  17. Falster
  18. Wyspy Północnofryzyjskie
  19. Wyspy Wschodnifryzyjskie
  20. Wyspy Zachodniofryzyjskie
  21. Uznam
  22. Wolin
  23. Rugia
  24. Kreta
  25. Cypr
  26. Sycylia
  27. Korsyka
  28. Sardynia
  29. Wyspy Liparyjskie
  30. Wyspy Toskańskie (Giglio, Capraia, Montecristo)
    1. Elba
  31. Malta
  32. Wyspy Jońskie (Leukada, Kithira, Skorpios, Kalamos, Paksos)
    1. Korfu
    2. Itaka
    3. Kefalinia
    4. Zakinthos
  33. Cyklady (Kea, Andros, Tinos, Siros, Paros, Naksos, Amorgos, Santoryn)
  34. Sporady (Kalimnos, Tilos, Saria, Karpathos, Kasos)
    1. Ikaria
    2. Rodos
    3. Samos
    4. Kos
  35. Chios
  36. Lesbos
  37. Limnos
  38. Thasos
  39. Samotraka
  40. Imroz
  41. Marmara
  42. Sporady Północne (Skiros, Skopelos, Alonisos i kilka mniejszych)
  43. Baleary
    1. Majorka
    2. Minorka
    3. Ibiza
    4. Formentera

Azja

Wyspy Azji bez części polarnej, mapa  konturowa
Wyspy Azji bez części polarnej, mapa konturowa

  1. Wajgacz *umownie należy do Europy
  2. Kołgujew
  3. Ziemia Północna (Komsomolec [k], Wyspa Rewolucji Październikowej [rp], Bolszewik [b])
  4. Wyspy Nowosyberyjskie (Wyspy Anjou, Nowa Syberia, Kotlielnyj, Wyspy Lachowskie)
  5. Wyspa Wrangla
  6. Wyspy Komandorskie
  7. Sachalin
  8. Kuryle
  9. Wyspy Japońskie
    1. Hokkaido
    2. Honsiu
    3. Sikoku
    4. Kiusiu
  10. Wyspy Riukiu (największa Okinawa, Wyspy Sakishima, Wyspy Amami, Wyspy Tokara)
  11. Tajwan
  12. Hongkong
  13. Hajnan
  14. Wyspy Paracelskie
  15. Archipelag Malajski (Małe i Wielkie Wyspy Sundajskie, Moluki, Filipiny)
  16. Filipiny (Luzon, Mindanao, Palawan, Archipelag Sulu )
  17. Wielkie Wyspy Sundajskie
    1. Sumatra
    2. Jawa
    3. Borneo
    4. Celebes
  18. Małe Wyspy Sundajskie
    1. Bali
    2. Lombok
    3. Sumbawa
    4. Komodo
    5. Sumba
    6. Flores
    7. Timor
  19. Moluki
  20. Cejlon
  21. Malediwy
  22. Lakkadiwy
  23. Wyspy Czagos
  24. Andamany
  25. Nikobary



Atlas świata

wtorek, 30 maja 2017

Urbanizacja w krajach wysoko i słabo rozwiniętych - zjawiska

Jak zwykle powstają miasta? 


Osada jest korzystnie położona na przykład na szlaku handlowym, a jeszcze lepiej, gdy jest siedzibą władz lokalnych lub regionalnych. Jest atrakcyjna dla okolicznych ludzi do migracji. Dużo mieszkańców oznacza duży rynek zbytu, więc rozwija się przetwórstwo spożywcze i przemysł tekstylny.
Przemysł potrzebuje energii i maszyn, dlatego rozwijane jest wydobycie kopalin (jeśli występują) oraz przemysł ciężki. Z jednej strony jest to kolejny magnes dla imigracji nowych mieszkańców, a z drugiej potrzeba zapełnienia nowych stanowisk pracy. Miasto rozwija się o zabudowę mieszkaniową oraz usługową.
Jest to oczywiście duży skrót i uproszczenie, a rozrost miast zależy od wielu czynników.

Urbanizacja w krajach słabo rozwiniętych i rozwijających się

Podstawą gospodarki KSR* jest rolnictwo, a co za tym idzie w przemyśle i usługach pracuje dużo mniej obywateli niż w KWR*. W zależności od odsetka ludności miejskiej można mówić o:

  1. krajach w fazie urbanizacji, gdzie miasta nie są duże, a migracje powolne. Np. Etiopia, Laos, Niger, Bangladesz

środa, 17 maja 2017

Matura rozszerzona z geografii 2017

Miesiąc temu przyglądałam się uważniej zadaniom z egzaminu gimnazjalnego. Dzisiaj na warsztat biorę maturę. Arkusze i klucz odpowiedzi możesz ściągnąć z tego folderu.

Muszę przyznać, że tutaj pytana były już ambitniejsze.
Wprawdzie maturzyści mieli na dumanie 3 godziny, zmierzyłam się z tym arkuszem w godzinę.
Wynik 53/60, czyli 88%, czyli nie tak źle jak na 10 lat przerwy.

Zadania banalne (3)

1.1. Gwiazdę Polarną widać tylko na półkuli północnej, zostają więc 1 i 2. Bliżej do 30st. jest punkt 2.
2. Jak spojrzymy na podpisy tych szarych ciei i półcieni, odpowiedź nasunie się sama.
21. Odczytywanie trendów z wykresu.

Zadania łatwe (23)

1.2. Podany na rysunku kąt sumuje się z zwrotnikiem do 90st. Przypadek? Pozostaje ustalić, która to półkula. Południowa, więc data będzie grudniowa.
3.1, 3.2, 4, 5, 6 wymagają umiejętności czytania mapy.
7. W nazwach skał ukryły się era i okresy geologiczne. Paleozoik, sylur, dewon, karbon, perm, trias, jura, kreda.
10. Wystarczy zinterpretować mapę.
11. Odpowiedzi B i D wykluczają się. Rozsądek podpowiada C. Choć trzeba mieć ułamek wiedzy o tektonice płyt litosfery.
13.1. Największa trudność to drugi punkt dla tych którym myli się front ciepły i zimny.
15. Chwila zastanowienia czy lasotundra jest przed tajgą czy po tajdze. A potem ponowne spojrzenie na strzałki, gdzie tylko jedna pozycja jest niekonwencjonalnie opuszczona w dół.
16. D odpadało na początku. E jako pierwsze, bo pasaty regulują nieco ruch wody. Co za tym idzie kolejny jest punkt A i zostaje już tylko B na koniec.
18. Każdy kto ogląda trochę sportu wie, że była reprezentacja Serbii i Czarnogóry. Timor mógł być mylący, bo leży między Australią i Indonezją, a dla zmyłki zaznaczono również Sri Lankę dla Indii.
22. Odczytywanie i porównanie map.
23. Odpowiedzi B i C odpadają przez Brazylię - jedyne państwo z językiem portugalskim. Odpowiedź D z Algierią kojarzy się raczej z językiem arabskim. Pozostaje odpowiedź A. Z drugiej strony rozumując większość państw Ameryki Łacińskiej posługuje się językiem hiszpańskim lub angielskim, kilka francuskim.
27. Trzeba znać pojęcie dywersyfikacja - co to ma wspólnego ze stricte geografią?
28.1. Z podanych państw mamy dwa rekiny rozwoju, czyli Indie i Chiny, średnią Koree i dwa kraje z kręgu "zachodniego". Wybór raczej oczywisty nawet bez tabelki.
29.1. Wystarczy znać pasy klimatyczno-roślinne. I wiedzieć, że w dżungli krówki się słabo pasą :)
29.2. O ile słoneczniki nie kojarzą się w ogóle z Afryką, to bawełna występuje na całym świecie, chociaż na Czarnym Lądzie raczej w Egipcie i na wschodzie kontynentu. Pozostaje maniok i palma daktylowa. Środek pustyni z punktu A kojarzy się tylko z oazami pełnymi palm, więc wybór jest prosty.
30. KSR - mało bydła, dużo roślin, dużo udział rolnictwa w PKB i niska towarowość. Punkty A i B odpadają ze względu na ilość roślin, punkt D ze względu na towarowość.
31. Podstawy rolnictwa - ekstensywnego i intensywnego.
33. Zdrowy rozsądek zabrania budowy na terasach zalewowych, szczególnie, że sporo się o tym mówiło po powiodzi'97. Tak samo kiepsko się buduje na stokach.
34. Wystarczy pokazać zalety transportu kołowego nad kolejowym w ogóle, nie tylko na bazie krajów europejskich.

Zadania średnie (11)

3.3. Zawsze myliły mi się obliczenia spadków terenu, dlatego oceniam na średnie.
8.2. Albo uczeń wie, jak powstają skały jawnokrystaliczne, albo nie wie. Nie ma miejsca na ściemnianie ani logiczne myślenie.
9.2. Przy bliższym spojrzeniu barchan i misa deflacyjna odpadają, powstają w skutek wietrzenia, a potrzebujemy trzy pojęcia związane z lodowcami. Tak samo można wyeliminować Mierzeję Wiślaną (tworzą ją prądy morskie) i Bieszczady, gdzie zlodowaceń na lekarstwo.
12. Trzeba mieć jakieś pojęcie o typach wybrzeży. Mapa jest mniej pomocna, bardziej zdjęcia.
13.2. Jeśli obiły się o uszy hasła związane z halnym, obniżaniem temperatury ze wzrostem wysokości itp. dość łatwo wytłumaczyć zjawisko. Zadanie mogłoby być trudne, gdyby było pozbawione obrazka.
19. Wymagana wiedza o różnicach między krajami wysoko i nisko rozwiniętymi w urbanizacji. Niby proste, ale na tej lekcji trzeba było być.
20. Zadanie wymaga nieco obliczeń i ma odwrócone pytanie drugie. Trzeba nie tylko odczytać dane z tabeli, ale też wykonać na nich działania.
24.2. Bardzo wysokie wydobycie węgla. Egipt odpada, bo tam tylko piach. Angola ma głównie ropę. Nigeria ma zarówno ropę jak i węgiel. A RPA węglem stoi - posiada większość zasobów kontynentu. Chociaż zapewne z tym krajem bardziej kojarzą nam się diamenty i złoto...
28.2. Tu już trzeba mieć twardą wiedzę na temat surowców. Albo dobrze strzelać.
32. Znajomość mapy glebowej Polski.
35. Drogą eliminacji. E - nie słyszałam o wojnie zbrojnej w Panamie, B - oba zbudowano, aby skrócić drogi wodne, więc raczej nie dla turystów, A - i tutaj jest trudność. Co to jest żegluga kabotażowa? To rodzaj transportu wodnego między portami leżącymi na terenie tego samego kraju. Ale można wyeliminować tą odpowiedź ze względu na dwa stwierdzenia: "specjalizują się" i  "obsłudze promowej". Prom, czyli ludzie, krótkie odcinki, a przez oba kanały przepływają dalekomorskie kontenerowce.

Zadania trudne (8)

8.1 Może ocena trudne jest nieco na wyrost, ale ten kwas solny mógł namieszać. Jedyną skałą przeobrażoną jest łupek. Nie reaguje z kwasem zdjęcia A i C. Jednolita barwa eliminuje A. Natomiast skał osadowych mamy 3 - wapień, glina, piaskowiec. Pochodzenie organiczne daje nam wapień, a z kwasem reaguje tylko skała ze zdjęcia B.
9.1. Osobiście nie wpadłam na ilość zlodowaceń. Bardziej myślałam w stronę wymywania osadów z południa i osadzaniu ich na północy.
14. Alice Springs jest łatwe - wysoka temperatura, mało opadów, pustynia. Gove - wysoka temperatura niedaleko równika, czyli C albo D. Sydney to samo. Obie miejscowości nad oceanem, więc do obu bardziej pasuje C z wyrównanymi opadami.
17. Wymagana konkretna wiedza. O Kujawach nie wszyscy słyszeli/zapamiętali, że pada tam najmniej. A mapki nie są super pomocne.
24.1. To, że w Egipcie są głónie muzułmanie raczej jest łatwe do przewidzenia, ale co z pytaniem pierwszym? Osobiście stawiałam na RPA, ale tam chrześcijan jest na poziomie 80%, a islamistów niecałe 2%. Ok, społeczność burska, sporo chrześcijaństwa z Europy. Pozostają Angola i Nigeria. Okazuje się, że podobny do ojczyzny Mandeli odsetek religii ma Angola. Poprawna odpowiedź to Nigeria. Trudno by było się tego domyślić, no może ewentualnie z faktu, że zasięg islamu jest tak do połowy Afryki i z podanych państw mogła być to tylko Nigeria.
25. Nie dość, że trzeba znać lokalizację miejscowości to jeszcze kojarzyć powiązania z energetyką i surowcami. Najłatwiejsze są chyba Rybnik i Solina.
26. Jeśli ktoś wkuł tablice geograficzne to było proste zadanie. Po dopasowaniu surowców można było mniej więcej domyślić się partnerów handlowych. Węgiel brunatny traci kaloryczność przy transporcie, więc w grę wchodzą tylko najbliższsi sąsiedzi - Niemcy i Czesi. Od Norwegów raczej byśmy węgla nie kupowali, a Serbom nie sprzedawali, choć Australia brzmi nieco egzotycznie.
36. A - Unia Europejska, więc odpada Norwegia (stowarzyszenie) i Serbia (kandydat); B - NATO. I teraz dylemat - do NATO nie należy Austria czy Estonia? Austria należy do "starej Europy", więc jest pewniejszym typem do strzału, ale poprawną odpowiedzią jest Estonia.

Podsumowanie

Trzy zadania banalne, dwadzieścia trzy łatwe, jedenaście średnich i osiem trudnych. Do zdania potrzeba chyba 30%, choć mogło się coś zmienić. Czyli wystarczyło odpowiedzieć dobrze na banalne i kilka łatwych pytań. Co innego zdać świetnie, bo 1/4 zadań była naprawdę wymagająca. Chyba największa przepaść jest między poziomem łatwym i średnim, bo zdobyć połowę punktów jest łatwo i nawet nie trzeba było się specjalnie uczyć, a przecież jest to poziom rozszerzony. W porównaniu z gimnazjalistami tutaj już trzeba było się wykazać konkretną wiedzą.
Matura z geografii 2017, podział pytań według trudności
Matura z geografii 2017, podział pytań według trudności



A jak poszło Tobie? Oficjalne wyniki w czerwcu, ale możesz się pochwalić na ile liczysz.